Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral. Die zin kumtj oet de Dreigroschenoper van de Duitse sjriever Bertolt Brecht. Ze beteikentj óngevier det de maag baove de geist geit. Logies väör de meiste miense, want waem altied hónger mót lieje, haet gein zin in kunst, cultuur of politiek. Het Duits gezègdje geuftj aan det aete en drinke baove alles gaon. Het belang van aete is ouch trök te vinje in oos taal die vol oetdrökkinge, gezègkdjes en sjpraekwäörd zitj die op ein of anger maneer get mèt aete te make höbbe. Ze zeen lang niet altied orzjineel Limburgs, want het AN haet zich op det gebied wie eine Hollebolle Gijs ingevraete in ós dialecte.
Dus noe, tösse de soep en de aerpele, aeve dit tössegerecht. In deze tied waere we äövervoordj mèt reklaam väör aete. Daoväör is te väöl aete iërder ein probleem as te min. Eigelijk weite wae neet wie erg hónger is, want mèt het geluif höbbe we ouch het vaste aafgesjaftj. Mer ein aod gezègdje wètj het waal: Hónger is nötter as jäök. Emes dae vreuger broeëdmager waas, waerdje hóngerliejer geneumdj, ouch as hae of zuuj genóg te aete kreeg. Die neet genóg te aete haje, krege Neet väöl äöver de tandj of Nog neet genóg väör eine haole tandj te völle. Die wore niks gewindj as ein aerpelesuupke, waerdje dan gezagdj.
Angersóm kós vreuger ouch. Väör emes dae teväöl oot, wore d'r nogal get nagatief gezègkdjes. Väöral as dae det deej op anger plaatse. Dan waas het al gauw: Dae vritj zich de pens sjtief. Of: Dae haet ein wied nakkegaat of Dae kan het zich aanduje. Te väöl aete waas gewuen neet fatsuunlik väör oos opa's en oma's, behalve as d'r fiëst waas. Dan waerdje neet zoeë nej gekeke as emes Vroot wie eine heimeier, zich Diek zoot te aete of, get minder netjes, Zich sjtief zoot te vraete. In hoeshaojes mèt opgreujendje kinjer kwoom gein verse witte mik op taofel. Want dao wiste die pubers zoeë good raod mèt det moder, sjtiekem gruets, klaagdje: Gae aetj mich de oeëre van de kop.
2026 waek 11
