Limburg is vólges recent CBS-ongerzeuk de meertaligste provincie van ós landj! Dao mótte veer gebroek van make, want oet allerlei óngerzeuke bliek det meertalige miense creatiever zeen. In Limburg sjprikt vólgens ‘t CBS-onderzeuk sjlechts 44% toes Nederlands. De rest sjprik Limburgs of ‘n anger toestaal. Daonaeve score veer heel hoog op ’t gebied van vraemde tale. Det leut zich verklaore door de grensligking, door historische migratatie en machtswissels. Meertaligheid zit in ós blood en dao mótte veer gebroek van make.
Meertalige breine make meer paraat es ’t geit om creativiteit en creatief vermoge. Det kömp omdet die breine d’r baeter op zeen ingerich om van perspectief te wisselen. Juus bie zo’n wisselinge ontsjtaon d’r nuuj inzichte en ideje. D’r zeen geweun get meer verbinjinge in meertalige breine en die zeen meer ingericht op sjakele. Kiek mer wie dök se in ’n gesjprek sjakels van Limburgs nao Nederlands en truuk. D’r zeen éch tal van internationale ongerzeuke wo oet bliek det meertalige breine creatief gezeen baeter prestere es eintalige. In potentie zeen veer dus neet allein de meertaligste provincie, mer ouch de creatiefste.
Es se ’n taal gebroeks zeen ouch anger tale heel lichtjes actief in dien hersene. Det numme ze co-activatie. Es se ’n probleem mós oplosse, duis se det neet allein in ’t Nederlands, mer ouch in de anger tale die se sjpriks. Tale zeen neet in vekskes in die hersene opgesjlage. Es se dinks waere d’r begrippe en concepte oet meerdere tale geactiveerd. Alleen blieve de anger tale get meer op de achtergóndj. Die tale kins se ouch éch activere door ze in ’ne brainstorm bv. aeve actief te gebroeke. Det is ’n veurbeeld van translanguaging. Op väöl sjole in meertalige lenj lere kienjer dit op sjool, zodet ze d’r van kinne profitere.
Mien favoriete optie aan mien eige meertalige brein vinj ich de ‘language mode shift’. Ich vinj ’t ech de sjiekse breinhack dae ich kin.
Ich zal oetlikge wie ’t wirkt. Tiedes ’t sjrieve maaks se opens de wissel nao een andere taal, Nederlands in dit geval. Dan vindt er een taal-mode-shift plaats. De ene taal wordt opeens afgeremd en een beetje naar achteren in je brein verplaatst en de andere taal wordt juist in milisecondes opgestart. Op dat moment waere d’r heel väöl nuje verbinjinge in die hersene actief, nuje klankstructure, cultureel associaties en num mer op. Tiedes zónne language mode shift ontsjtaon d’r dök opens creatieve oplossingen omdet se de routes in die brein aeve verliks. Probeer ’t ens zou ich zèkge.
Bepaolde tale make ’t bedinke van creatieve meugelikhede mekkelikker. ’t Nederlands höbs se beveurbeeld op sjool lere sjrieve. Det is fijn, mer ’t haet ouch naodeile. Doe bliefs die taal associere mit lere en beaordeild waere. Mit onvoldoendes en rooj sjtrepe en det kin dien creativiteit remme, zeker es se sjriefs. ‘t Limburgs haet gein sjool associaties en associeers se juus mit meer vrieheid. Waas se bedinks of sjriefs zal missjien neet zo perfek zeen, creatief is ’t waal. Ingels haet ouch ein extraatje. Det is de taal van films, leedjes en series en det kin dich ouch helpe om in de creatieve modus te komme esse get mos bedinke.
De creatieve potentie van Limburg bliek missjien waal ’t bès tiedes vastelaovend, of eigenlik al in de maondje d’r veur. Es se det verglieks mit eintalige regio’s wo ouch vastelaovend waerd gevierd, is ’t dudelijk. De creativiteit zit biej os in bienao alle vierders ingebakke op individueel niveau. ’t Is doodzunj det veer ós dao neet get meer van bewust zeen, want veer kinne die creativiteit ’t ganse jaor activere en gebroeke om probleme op te lósse en ideje te bedinke.
De eerste sjtap is ’t omerme van ós unieke meertaligheid, de tweede sjtap is ‘t aanpasse van det aje leedje van Harry Bordon: ‘Wie creatief os Limburg is / Begrip toch nemes / Es allein de Zuderling / Dae Limburg leef is / Want door de jaore heen / Bleef Limburg onbetwis / 'T Stukske Nederland / Dat 't creatiefste is.
