De tied det eder dörp eine pesjtoeër haaj is gewaest. Geistelike tèldje toen nog mèt en ederein haaj respect väör häör. Of deej väör de boetewaereldj asof, want doe kós häör nog èns nuedig höbbe. Väör de kleine man was het vreuger oppasse geblaoze väör belangriek volk neet väör de kop te sjtoeëte. Toch höb ich as kindj dök zat mètgeloesterdj as äöver geistelike niet al te fien gekaldj waerdje. Mer det waas altied binneshoes. Ouch de klein zitbaze van God höbbe sjpäör in oos modertaal naogelaote. Väöral in sjpreuke en gezègkdjes. Lètst aan kwoom ich dit taege op de facebookpagina van Mooi Buggenum. As eine pesjtoeër bóttermelk drinktj en eine boer wien, sjtaeke ze allebei in ein good vel.
Zón gezègdje kumtj oet eine tied van ermood, wie aete belangriek waas. Ouch väör pesjtuers. Die moke op det gebied dankbaar van häör positie gebroek, getuge dees oetdrökking: Pesjtoeër zaegeltj zichzelf het iërst. Pesjtuers wiste waal woeë get te haole waas. Det veel in Tegele zoeë op det ze dao dit gezègdje höbbe: Dao kump dae wiewatermetroeës weer ein sigaar haole. Det ze dao de parochieherder ‘wiewatermetroeës’ dorste te neume, zaet väöl äöver de pesjtoeër in kwestie. As örges gesjlachtj waas, kós pesjtoeër d’r zoeë wie zoeë op tèlle det boere hem ein proof brachte: ein sjtök kermenaaj, worst en kreboet. Ouch väöl partikulere deje dao aan mèt. Het mook de sjmale waeg nao de hemel in eder geval get breier.
Soms krege de paters van ein kloeëster ouch ein proof. In Heitse veel die proof neet altied mèt. Dao danke wae dees oetdrökking aan: Ouch good, zag de pater, wie hae braodworst kreeg. Det beteikentj: Doe mós mer cóntent zeen mèt waat se kries. Ein anger Heitsers sjpraekwaord zaet det get intrintj is aafgeloupe: Pesjtoeër haet het book al ómgedrage. Det is zoeëget het lètste waat pesjtoeër in de mès duit: het mèsbook wegligke. Katholieke geistelike moge neet trouwe. Ze höbbe ein hoeshaodster die hie ‘maagd’ hètj. Mer de oetdrökking Dae sjliëptj mèt de maagd van pesjtoeër, zaet niks äöver de parocieherder. Het beteikentj det emes vriegezel is.
2026, waek 7
