Ich höb de hering nog amper aafgeslik of ich bön alweer veur de Vastelaovend van 2027 bezig. Det mot ouch waal, want ’t is ’n kort seizoen kómmend jaor. Euver teen maondj is ’t weer zo wied. Ich höb de eerste twee aafsjpraoke euver ‘n nuuj leedje veur Men in Pek alweer achter de rök, veer höbbe al euver de nuuj planne veur de Uulewapper gesjpraoke, euver ‘t 44 jaorig jubileum van De Bóks en euver de nuje Kienjermusical. Mer ich haaj waal nog tied om truuk te dinke aan dae poster wo ich in oktober ’n foto van höb gemaak, dae poster van de Foekepotters in Grathem wo opsjting det zie veurig jaor in oktober en november lesse Grathems laeze en sjrieve gove. Ich haaj mich veurgenaome om dao nao de vastelaovendj eine column euver te sjieve.
In de waereld van ‘t Limburgs zeen d’r vaol belangrieke miense die ‘n enorm versjtandj höbbe. Die zeen op dit moment bezig mit ’n get stevigere erkinning van de Limburgse taal mit nog meer rechte. Jaozeker, de Limburgse taal is al sinds 1997 erkind binne Europa en besjteit oet ein bóntje verzameling van versjillende dialecte. Naers is dus ’n vorm van Limburgs, Mestreechs en Grashoosk ouch. In dae officiele waereld rondjom ‘t Limburgs heur ich dökker det ’t Limburgs ’n bietje weg mot van de Vastelaovend. ‘Angers waere veer nooits serieus genaome.’ Det zèkge dus zelfs miense die zo’n enorm versjtandj höbbe. Daorom zit de vastelaoveswaereld bienao nooit aan de vergadertaofels wo ’t beleid róndjom de Limburgse taal waerd gemaakt. Zelfs de officiele vertegewaordigers sjloete neet aan.
Ich dink det ’t neet óndanks mer juus dankzie de Vastelaovend is det Limburgs de meist gesjpaoke regionale taal van Nederlandj is. De Limburgse vastelaovescultuur is namelijk eine subcultuur dae ’n enorm georganiseerd en óngergrondjs netwerk in sjtandj hilt in dörpke, kleine kerne en sjtaej en dae gans de provincie verbindj. ’t Mexicaanse kartel is d’r nieks bie. Waat die heel sjlöm miense die d’r väöl versjtand van höbbe dinke is det Vastelaovend vief daag joeks en plezeer is. Die zeen blindj veur dae enorme sjtruktuur. Zelfs achter ‘ne simpele optoch zitte tal van Limburgstalige vergaderingen, sjonsorewerving, veiligheidsbesjpaekinge, vergunningaanvraoge en num mer op. Recepties van vereiniginge óngerling zeen in feite ouch netwerkbie-einkomste. In vastelaovesappgroepe waert volop in ’t Limburgs gesjreve. En dök, kiek mer nao de Foekepotters, veure die vereiniginge ’n actief taalbeleid en steit d’r in häör sjtatute det ze actief ’t sjtads- of dörpsdialect wille promote of behaoje.
Es d’r ooit ‘ne cultureel antropoloog op ’t idee zooj kómme om ‘t Limburgs vastelaovesnetwerk in kaart te bringe, zou zien eindrapport drie daag lang waereldnuujts zeen op CNN, Al Jazeera en de BBC. Aomezeiksels zeen georganiseerd, mer de Limburgse vastelaovendj nog väöl baeter. Op de eerste plaats zeen der de formele netwerke, de Samewirkende Limburgse Vastelaovesvereniginge, de Bond voor Carnavalsverenigingen Limburg, die verbinje de lokale vereiniginge. Die höbbe ’n ganse organsiatie mit ivvenementecommissies, begeleiding veur dansgroepe, ‘ne raod, ’n archiefcommissie, ’n technische deenst, en gank zo mer wiejer. D’r zeen doezjende optochtgroepe, joekskapelle, zangroepe, dansgroepe die zich weer tot ein verhaoje en ouch tot anger vereiniginge. Leje van optochgroepe danse miesjien weer biej ’n anger vereiniging en mit ‘ne daoaan gerelateerde vrunjegroep gaon eine daag same nao Mesjtreech. Dao komme ze in de trein bekindje taege van ’n receptie in ’n anger dörp. Die vertèlle euver get waat ze gister biej ’n boerebroelof höbbe mitgemaak, want dao zit ouch eine van in de organisatie. ’n Meganetwerk!
Limburgers beginne döks al ’n paar waeke nao de vastelaovend mit ’t make van pekske, mit ’t boewe van ‘ne wage, ’t sjrieve van ’n leedje, ’t keze van ‘ne Prins en gank zo mer door. En alles geit same, in goodgeaoliede netwerke wo doorgaons plat gekald waerd. En dan zeen d’r ouch nog ens clubs die dao actief beleid op veure, die leje biesjole of sjriefcursusse organisere wie de Foekepotters.
Es al die vastelaovesvereniginge noe ens ’n veurbeeldj nömme aan de Foekepotters en kieke wie zie nog meer kinne biejdrage aan ’t behaod van ós taal! En es de Limburgse politiek en de taaldeskundige die naodinke euver de toekomst van ’t Limburgs ouch ens gaon kalle mit de vastelaoveswaereld en ‘ns good loestere nao waat bv. de Foekepotters te zèkge höbbe, dan kömp ’t good zou ich zèkge. Al mótte we waal veurzichtig zeen…
’t Blieve natuurlik waal Foekepotters. Sjtraks kalle we allemaol Grathems
en Limburgs is juus zo sjiek vanwaege al die sjmaekskes.
