Vrijheid is geen momentopname. Dat besef groeide in het afgelopen jaar sterker dan ooit, zegt gouverneur Emile Roemer. “Vrijheid is geen momentum, het is een werkwoord. Je moet haar onderhouden, elke dag opnieuw.”
Van september 2024 tot augustus 2025 stond Limburg in het teken van tachtig jaar vrijheid. Overal in de provincie herdachten mensen, jong en oud, de bevrijding. “Het was bijzonder om te zien hoe breed dat werd gedragen”, blikt Roemer terug. “Overal was het gevoel hetzelfde. Dat vrijheid iets is waar je zuinig op moet zijn.”
Een van de hoogtepunten voor de gouverneur was het Manifest voor de Vrijheid: 84 unieke regels over vrijheid, opgesteld door jongeren uit de hele provincie en gepresenteerd in Roermond. “Vrijheid bewaren doe je niet door één keer per jaar bloemen te leggen, maar door voortdurend het gesprek te blijven voeren over wat vrijheid en democratie betekenen – voor jou, voor je gemeenschap, voor de samenleving.”
Vrijheid vraagt om democratie
Dat gesprek kreeg een vervolg toen Limburg zich als eerste meldde voor een Prinsjesdag in de provincie. “Toen in Den Haag werd gevraagd of er een regio was die wilde meedenken over hoe Prinsjesdag ook buiten Den Haag vorm kon krijgen, heb ik meteen mijn hand opgestoken”, vertelt Roemer met een glimlach. “Prinsjesdag is niet alleen een hoedjesparade en de Troonrede. Het is de dag van de democratie – en democratie hoort in elke wijk, op elke school en in elke straat zichtbaar te zijn.”
In Roermond ontstond onder de noemer ‘Prinsjesdag Midden in Limburg’ een week vol activiteiten: in schoolklassen, lezingen over de rijksbegroting, een fototentoonstelling, een alternatieve troonrede door jongeren. “We zijn met mensen in gesprek gegaan in wijken waar de opkomst bij verkiezingen laag is. Niet met opgeheven vingertje, maar met vragen als: wat betekent zeggenschap voor jou? Hoe kun jij invloed uitoefenen op wat er in je omgeving gebeurt?”
Volgens Roemer zijn die gesprekken essentieel. “Mensen ervaren afstand tot de politiek, maar daar meteen over oordelen helpt niet. Je moet vragen: waar komt dat gevoel vandaan? Wat kunnen we eraan doen? Alleen door echt te luisteren, herstel je vertrouwen. Daarom wil ik dit initiatief het liefst volgend jaar op veel meer plekken in Limburg herhalen. En dat we daar samen met de Limburgers werk van maken, zodat er straks niet alleen een Manifest voor de Vrijheid, maar ook een Manifest voor de Democratie ligt.”
Vrijheid is geen momentum, het is een werkwoord.
Dicht bij de mensen
Wie Roemer hoort praten, herkent een duidelijke verbindende rode draad. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het succes van de BuurtBooster-projecten. “Daar zie je wat er gebeurt als bewoners niet alleen subsidie krijgen, maar ook toegang tot kennis, begeleiding en andere initiatiefnemers”, zegt hij. “Van gezondheidsprojecten tot speelplekken: het zijn allemaal voorbeelden van mensen die hun buurt beter willen maken. Dat is de samenleving op haar mooist. Het gaat erom dat mensen zich eigenaar voelen van hun omgeving. En dat je als overheid helpt, zonder het over te nemen en vooral de leefbaarheid stimuleert.”
Dat geldt ook voor initiatieven over de grens. In de Euregio Maas-Rijn werkt Limburg met Belgische en Duitse partners samen op talloze terreinen: van onderwijs en mkb tot cultuur en veiligheid. “Het begint met luisteren en praten met elkaar om grenzen tussen ons weg te halen. Zo hebben we in Ysselsteyn het afgelopen jaar met jongeren uit de drie landen een levendig debat gehad over vrijheid en democratie. Dan verdwijnen de grenzen als vanzelf”, vertelt Roemer. “En dat is precies wat we bedoelen met grenzeloos Limburg.”
Een goed voorbeeld van die grenzeloze blik vindt Roemer in Mook en Middelaar, dat in 2025 zijn 225-jarig bestaan vierde. “De kleinste gemeente van Limburg, maar met een groot blikveld”, zegt hij. “De helft van hun samenwerkingen ligt over de provinciegrens, in Gelderland. Dat typeert Limburg: we kijken niet naar grenzen, we werken eroverheen. Sterker nog: Limburg is het verbindende element. Wij vormen als middelpunt de perfecte verbinding tussen metropoolregio’s als Noordrijn-Westfalen, Arnhem-Nijmegen, Brainport, de Vlaamse Ruit en Wallonië. Wonen, werken en leren komen hier samen.”
Toch zijn er ook grenzen die wél aandacht vragen. Roemer: “Ik heb het zelf vaak meegemaakt: je rijdt de grens met België over en je telefoonverbinding valt weg. Dat is niet meer van deze tijd. Zulke barrières moeten we blijven agenderen in Den Haag en Brussel.”
Parels van Limburg
Grenzeloos Limburg betekent ook trots mogen zijn op wat er al is. “We hebben in Limburg ongelooflijk veel pareltjes”, zegt Roemer. “En eerlijk is eerlijk: ze verdienen meer bekendheid buiten de provincie.” Hij noemt het Limburg Festival als voorbeeld: “Een parel in Midden-Limburg, waar cultuur en gemeenschap elkaar raken. Het is kleinschalig, intiem, maar van hoge kwaliteit. Dat mensen van buiten Limburg het ontdekken, zonder dat het zijn ziel verliest, dat is precies wat we moeten willen.”
Ook het bezoek van de koning aan het Oud Limburgs Schuttersfeest (OLS) noemt hij “een prachtige waardering” voor Limburgs cultureel erfgoed. “Bijna achttienhonderd vrijwilligers hebben eraan meegewerkt. Dat is toch onvoorstelbaar? Zulke tradities bestaan alleen bij de gratie van gemeenschapszin. Tradities moeten we niet alleen koesteren, maar vooral ook doorgeven aan de volgende generaties. Aan hen de taak ze in ere te houden, maar ook durven te vernieuwen.”
Hij verwijst naar het bezoek van Koningin Máxima aan Kerkrade, waar het programma Méér Muziek in de Klas centraal stond. “De liefde voor muziek begint jong”, zegt Roemer. “En als je kinderen enthousiast krijgt om samen muziek te maken, leg je de basis voor fanfares, harmonieën en schutterijen in de toekomst. Het verbindt, het motiveert, het brengt mensen bij elkaar.”
Van De Pannenfabriek tot Brightlands
Dat verbinden geldt niet alleen sociaal, maar ook economisch. “Het mooie aan Limburg is dat we oude structuren nieuw leven inblazen”, zegt Roemer. “Kijk naar De Pannenfabriek in Echt: ooit een van de grootste dakpannenfabrieken van Europa, nu een bruisende plek waar horeca en ondernemerschap samenkomen. Dat is erfgoed wat ademt en waar ondernemers met een gezonde dosis lef ons mooie Limburg vol passie op de kaart zetten – dat vind ik prachtig. We mogen best wat vaker fier zijn op onze vakmensen en wat zij creëren.”
Toch ligt de grootste sprong voorwaarts in innovatie. Roemer ziet daarin een hoofdrol voor Brightlands, dat hij omschrijft als “de motor van grenzeloos Limburg.” Hij klinkt zichtbaar trots. “Onze positie op innovatief vlak en de ligging van Limburg maken ons steeds aantrekkelijker op de arbeidsmarkt. We staan inmiddels in de top 21 van slimste regio’s ter wereld. Dat is geen toeval. Dat komt omdat we elkaar hier weten te vinden. Limburg wordt in Den Haag nog weleens als uithoek gezien, maar wij weten beter: we liggen in het hart van Europa. We zijn geen uithoek, maar the place to be.”
“Met de campagne ‘Brightlands Limburg zonder Grenzen’ vertellen we ons verhaal en laten we iedereen zien dat als je op het gebied van innovatie kansen wilt pakken, je Limburg nodig hebt! De campagne is bedoeld om te laten zien hoe we via Brightlands Limburg sámen de kracht achter grenzeloze vernieuwing vormen. Niet alleen op de campussen zelf, maar ook erbuiten. Van medische en technologische innovatie tot AI en data science, en van circulaire chemie tot aan de gezonde voeding voor jong en oud. De energie die we erin stoppen zorgt voor een gouden toekomst.”
Limburg is geen uithoek, maar the place to be.
Samenwerken zonder grenzen
Die samenwerking beperkt zich niet tot Limburg alleen. “De Université de Liège, RWTH Aachen University, Open Universiteit, Universiteit Maastricht en Universiteit Hasselt trekken steeds nauwer met elkaar op”, zegt Roemer. “We kijken ook hoe we die samenwerking kunnen uitbreiden naar het hoger onderwijs. Kennis stopt niet bij de grens – en dat moeten onze opleidingen ook niet doen.”
Naast Brightlands noemt hij ook de Einstein Telescope als symbool van Limburgs ambitie. “Die telescoop zou een wetenschappelijke doorbraak betekenen, niet alleen voor Limburg, maar voor heel Nederland, Europa en de wereld”, zegt Roemer. “Het laat zien dat we hier niet denken in grenzen, maar in mogelijkheden. Het komt hier allemaal samen.”Dienstbare zorghelden van nu en morgen
Die vooruitgang geldt ook voor de zorgsector, benadrukt hij. “We hebben in Nederland een enorm tekort aan mensen in de zorg, maar de cijfers zeggen niet alles”, zegt Roemer. “Als we de regeldruk en bureaucratie zouden halveren, krijgen duizenden verpleegkundigen tijd terug om te doen waar ze voor opgeleid zijn: zorgen voor mensen. De grootste winst zit niet in meer handen, maar juist in slimmer werken.”
Ook hier ziet hij naast mensen een grote rol weggelegd voor innovatie. “Technologie kan een verpleegkundige ondersteunen, net zoals in andere sectoren. Je ziet in hotels en restaurants al robots die mensen werk uit handen nemen. In de zorg kan dat ook – mits je het menselijke contact centraal houdt. Let wel, de technologie moet helpen, niet vervangen.”
Dat sluit naadloos aan bij het verhaal van de huisarts, die in dit jaarverslag vertelt hoe digitale hulpmiddelen juist kunnen bijdragen aan menselijkere zorg. “Die voorbeelden laten zien dat innovatie geen doel op zich is”, zegt Roemer. “Het gaat erom dat gepassioneerde mensen met meer aandacht en minder administratie kunnen doen waar ze goed in zijn. Dat is ook grenzeloos denken: niet blijven hangen in systemen, maar kijken hoe het beter kan voor de mens.”
Besturen met vertrouwen
Binnen het provinciebestuur ziet Roemer dezelfde verbindende lijn. “De samenwerking tussen Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en de ambtelijke organisatie is op dit moment echt goed”, zegt hij. “We hebben rust, we boeken resultaten en we doen het sámen. Of het nu gaat om de Maaslijn, woningbouw, stikstofaanpak of leefbaarheidsfondsen – de kracht is dat we niet tegenover elkaar staan, maar aan één tafel zitten voor onze provincie. Je merkt duidelijk dat Limburg vooruit wil. Groeien. En vooral doen!”
Het Limburgs Stikstofoffensief noemt hij een goed voorbeeld. “We wachten niet op Den Haag. We brengen natuurorganisaties en boeren bij elkaar en zoeken samen naar oplossingen. We praten niet over elkaar, maar met elkaar. Dat is Limburg!”
Grenzen verleggen begint bij jezelf
Zijn slotboodschap is positief, bijna uitnodigend. “We moeten elkaar weer vaker opzoeken”, zegt hij. “Niet alleen mensen die hetzelfde denken, maar juist mensen uit een andere bubbel. Dat begint in de straat, in de buurt, bij de vereniging. We hoeven het niet altijd eens te zijn, maar we moeten wel bereid zijn naar elkaar te luisteren. Dát is de basis van democratie.”
Hij glimlacht. “Drie jaar geleden pleitte ik voor het Limburgs kwartiertje: even nadenken voor je iets op sociale media zet. Die boodschap staat nog steeds. Want het gaat er niet om dat we allemaal hetzelfde vinden, maar dat we met elkaar in gesprek blijven. Dat we de onzichtbare grenzen tussen mensen durven wegnemen. En ik geloof dat we dat kunnen – juist hier, in de mooiste en leukste provincie van Nederland. Dan krijgen we echt een Limburg zonder grenzen, waarin we niet over elkaar praten, maar mét elkaar.”
Niet over elkaar praten, maar mét elkaar
Limburg laat zien dat verbinding sterker is dan verschil. In een tijd waarin tegenstellingen snel worden uitvergroot, kiezen we ervoor om elkaar juist op te zoeken. Over grenzen heen, tussen generaties, sectoren en overtuigingen. Vrijheid en democratie vragen om betrokkenheid, om luisteren en om het lef om samen te vernieuwen.
Grenzeloos Limburg gaat niet alleen over samenwerking met onze buren in België en Duitsland, maar ook over hoe we hier in de straat, de buurt en het dorp met elkaar omgaan. Door ruimte te maken voor gesprek, vertrouwen en initiatief. Want alleen als we elkaar blijven ontmoeten, kunnen we bouwen aan een samenleving waarin iedereen zich gezien en gehoord voelt.
Zo groeit Limburg stap voor stap uit tot wat het belooft te zijn: de mooiste en leukste provincie van Nederland – zonder grenzen.
