De wereld staat in brand. Het veiligheidsgevoel zoals we dat jarenlang hebben gekend neemt af. Ook al is er nog geen direct gevaar dat Nederland op korte termijn in een grondoorlog zal geraken, toch is de veiligheidssituatie erg veranderd door de oorlog in Oekraïne en toenemende internationale spanningen elders in de wereld.
Uitgaande van het ergste is het wel belangrijk dat het leger zich zo goed mogelijk kan voorbereiden. Daarvoor is defensie hard op zoek naar locaties voor nieuwe oefenterreinen en kijkt daarvoor onder meer ook naar beschermde natuurgebieden. Het spreekt voor zich dat de natuurbeschermingsorganisaties daar niet op zitten te wachten.
In een dichtbevolkt land als Nederland levert het vinden van geschikte militaire oefenterreinen grote problemen op. Van oudsher kwamen hier vooral natuurgebieden voor in aanmerking. Wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon want zo’n 125 jaar geleden stond de Beegderheide ook op de nominatie om als militair oefenterrein te gaan dienen. De kans dat de Beegderheide nu – net als 125 jaar geleden – daarvoor opnieuw in beeld zal komen is uiterst klein.
Kazerne Roermond
Op 26 juni 1814 gaf Koning Willem I aan het stadsbestuur van Roermond de opdracht om te zorgen voor onderdak voor soldaten en stalling van paarden. Het Rijk stond daarvoor bepaalde gebouwen af aan de stad. Die zogenaamde kazerne van Roermond bestond destijds uit meerdere gebouwen op verschillende plaatsen in de stad. Ook moest het stadsbestuur zorgen voor een gedegen militair oefenterrein. Daarbij had het stadsbestuur haar oog laten vallen op de Beegderheide.
In februari 1902 stuurt het College van Burgemeester en Wethouders van Roermond een brief aan het gemeentebestuur van Beegden met het verzoek om een gebied van 262 hectare van de Beegderheide aan Roermond te verhuren als militair oefenterrein.
Het gemeentebestuur van Beegden stond niet bepaald te springen om de heide te verhuren want de Beegderheide was belangrijk voor de landbouw, het afsteken van plaggen en voor het weiden van schapen en runderen. Na een uitgebreide briefwisseling tussen het gemeentebestuur van Roermond en van Beegden over allerlei voorwaarden van beide zijden ging Beegden toch overstag en tekende op 18 december 1902 de huurovereenkomst van de Beegderheide voor een periode van 40 jaar voor een bedrag van 150 gulden.
Na een lange periode van allerlei perikelen tussen de gemeentebesturen van Roermond en Beegden waarin Roermond zelfs een tijd lang geen garnizoensstad was nadert de periode voorafgaand aan de tweede wereldoorlog. Op 29 maart 1938 wordt Roermond opnieuw garnizoensstad. Aan de westkant van de stad nabij de Maas is een nieuwe moderne kazerne in aanbouw en op 8 augustus van dat jaar is de overdracht van de nieuwe Ernst Casimir kazerne van Roermond. De Nederlandse militairen hebben helaas niet lang plezier gehad van deze kazerne want op 10 mei 1940 namen de Duitsers hun intrek in deze gloednieuwe kazerne.
Het heideterrein van de Beegderheide heeft inmiddels voor een deel plaats gemaakt voor schraal akkerland en cultuurbos. Dit ontgonnen deel wat bestemd was voor akkerbouw, is waarschijnlijk het gebied wat nu bekend staat als ‘De Ontginning’, een groot vlak stuk grond in het midden van de Beegderheide. In de Tweede Wereldoorlog mocht men de grond niet bewerken omdat de Duitse Wehrmacht zich het ‘recht’ toe-eigende om dit stuk Beegderheide te gebruiken. De Duitsers wilden er zelfs een vliegveldje aanleggen, maar daar is het gelukkig nooit van gekomen. Natuurlijk betaalde de Duitse bezetter de eerder met de gemeente Roermond afgesproken huurpenningen ook niet.
Halverwege 1946 wordt de Beegderheide opnieuw oefenterrein voor de Nederlandse militairen. De oorlog heeft weer eens aangetoond hoe belangrijk een goed geoefend leger is. De periode na de tweede wereldoorlog staat bekend als de jaren van de koude oorlog. Regelmatig is de Beegderheide opnieuw oefenterrein voor de toen nog dienstplichtige soldaten. Met enige regelmaat klonken de mitrailleursalvo’s tot in de bewoonde kern van Beegden en liepen soldaten in gevechtstenue door de straten van Beegden. Voor de jeugd hadden die militaire oefeningen ook een gouden randje want in de begintijd lieten de soldaten de patroonhulzen gewoon liggen en waren ze een prooi voor de Beegder jeugd. Jongeren uit Beegden volgden de ‘veldslagen’ op de voet en wisten precies waar de mitrailleursnesten lagen. Zodra de mitrailleurschutter zijn stelling verlaten had waren ze er als de kippen bij om de lege hulzen te verzamelen. 72 patroonhulzen betekenden precies één kilo aan koper. Een aardig zakcentje tegen de toen geldende koperprijs voor de jeugd.
Shermantanks
In de jaren zestig verschenen plotseling twee Shermantanks op de Ontginning die dienden als oefenobjecten voor de militairen. Pas in het najaar van 1986 zijn ze weer weg gehaald. Behalve oefenmateriaal voor de militairen waren de tanks ook gewilde speeltoestellen voor de jeugd.
Geleidelijk aan nam de oorlogsdreiging van de koude oorlog af en met het verdwijnen van kazernes in Roermond en Blerick verdween ook de noodzaak van een militair oefenterrein. De Ernst Casimir kazerne in Roermond is in april 1992 definitief gesloten en nu herinnert alleen de hoofdingang van het Designer Outlet Roermond nog aan de kazerne.
Monument
Per toeval vond Jan Derckx, lid van de Werkgroep Heemkunde Beegden, een groot zwaar stuk metaal onder het zand van de Beegderheide. Het bleek het luik te zijn van de geschutskoepel van één van de Shermantanks.
Als herinnering aan de bijna 100 jaar dat de Beegderheide het oefenterrein van de Nederlandse landmacht was heeft de heemkundevereniging van Beegden op 8 mei 2010 een monument geplaatst langs het fietspad dat door de Beegderheide voert. Het luik van de geschutskoepel is nu een belangrijk onderdeel van dit monument.
