ColumnsFrits Criens

Column Modertaal: KLOEËT door Frits Criens

Midden Limburg

'Eine richtige zeiverkloeët,' zag de winkeleer äöver eine Haagse politicus. Die meining waas minder interessant as het waord det hae mèt naodrök oetsjprook: zeiverkloeët. Het twiëdje deil kloeët, (testikel zooj de dokter zègke) haet in oos taal ein aardige carrière gemaaktj. Eine kloeëtzak is eine vervaelendje miens woeë se lever neet mèt te doon höbs. Dök probeertj zónne kaerel dich te kloeëte, väör de gek te haoje, of te bezeike. As dich det äöverkumtj, zoojs se hem het leefst ónger die kloeëte sjtampe. As se det echt zoojs probere, geit hae d'r lichtelik vandoor, get platter gezagdj de kloeëte op. 'Kloeët' is volkstaal. Det meuktj het waord in de ouge van nette miense minder besjaafdj. 

 

Het beteikentj eigelik 'bol' of 'bal'. Die beteikenis zitj nog in het aojerwets waord 'aardkloot' väör 'aardbol'. In oos dialect kalle we van eine kloeët aerd, een 'kluit aarde'. Nao de kloeëte gaon is ein erg platte oetdrökking väör 'sjterve'. Dao zitj die aoj beteikenis nog in: begrave waere, trökgaon in de aerd. Mer de meiste miense zulle 'kloeët' begriepe in de beteikenis van 'zaodbal'. Ouch ómdet het waord väöral as miërvoud waertj gebroektj. Werk doon det niks oplevertj, is wèrke väör de kloeëte van erm luuj. Diezelfdje beteikenis haet de oetdrökking get doon väör de kat zien kloeëte. Det kan nog platter as in plaats van kloeëte ein wäörd van drie letters waertj gebroektj det begintj met -k- en eindigtj mèt -t-. Efeng, dao waas ein anger verhaol äöver te sjrieve. 


Emes dae mer get blieftj aankloeëte duit werk väör bezig te blieve, de tied óm te kriege. Of hae dao riek van waertj of väöl wiezer interesseertj hem gein kloeëte. Det is in eder geval baeter as zich edere daag ein sjtök in die kloeëte drinke. Het is logies det dees wäörd en oetdrökkinge äöver mansluuj gaon. De meiste höbbe neet echt ein positief beteikenis. Det kan waal. Van ein leef jungske waertj gezagdj det het ein braaf kluetje is. En wie ich Ellie dit sjtök leet laeze en vroog waat het d'rvan vónj, zag het: Doe bès eine goje kloeët.

 

2025, waek 14

 

 

 

 

 

 

 

Frits Criens

Frits: stadsdichter van Leudal, publiceert proza, poëzie, light verse en toneel in ABN en dialect. Zijn column Modertaal was bijna een kwart eeuw lang een van de hoogtepunten in Dagblad de Limburger. Ernst en humor zijn twee gelijkwaardige elementen in zijn werk, dat helder is en direct. Criens is een innemend performer en verteller die lezers en luisteraars boeit en meeneemt in zijn gedichten en verhalen.