Waarsjienlik höbs doe ’t ouch. Doe bös d’r dich neet metein van bewus, mer in diene kop dao dreije sommige raedjes net get heller. Nae doe höbs neet de ziekte van Röbke. Dien ore zeen neet groter es ’t köpke. Ich mein ’t positief, ich mein des se ’n oetzunjerik groot fonologisch bewustzeen höbs. Doe kins dinger heure die angere gaar neet opvalle. Ein simpel spjraakklank kint dich zo väöl informatie gaeve det se metein wits wo eine woont, of is gebaore.
Doe löps d’r al jaore mit rondj, mit det enorme fonologisch bewustzeen van dich, mer sjtank d’r vandaag ouch ens biej stil. Doe kins get unieks!
De Limburgse taal is vanwaege zien bezunjere gesjiedenis nooits gesjtandardiseerd. D’r is neet ein Limburgs, mer ’t Limburgs is ’n taal die juus besjteit oet heel väöl variaties en dao zeen veer enorm aan gehech. D’r zeen meer tale die zo inein zitte, mer toch blief ’t bezunjer. Sjterker nog, ‘t is neet allein bezunjer, ’t maakt ouch det spraekers en gooi versjtaonders van ‘t Limburgs ’n extraatje höbbe: ein fonologisch bewuszeen wo se gae taege zaes! Mer dao zeen veer ós zelf dus neet altied bewus van…
Pas waas ich biej ’n laezing van Prof. Dr. Elma Blom, Hoogleraar Taalontwikkeling en Meertaligheid in Gezin en Onderwijs, die mit wetensjappelik ongerzeuk haet aangetoond, det opgreuje mit Limburgs neet naodeilig is veur de ontwikkeling van ’t Nederlands van kienjer, mer det ’t det juus kint versjterke. Det haet waarsjienlijk ónger angere te make mit det versjterkt fonologisch bewuszeen van kinjer die in ’t Limburgs opgreuje. Juus in de fase det kienjer lere det wäörd oet klanke besjtaon en det idder klank zo’n bietje ’n eige teike haet, is de veursjprong op kienjer wo thoes Nederslands gesjpraoke waerd ‘t grootst. Die Limburgstalige kienjer zeen zich heel bewus van de klanke die ze gebroeke en om zich haer heure.
Sjpreakers van ’t Limburgs zeen zich dus hyperbewus van subtiele klankversjille tösse versjillende sjpreakers. Al heel jónk leert ’n Limburgstalig kiendj det die kleine versjille bliekbaar belangriek zeen. Es 't is gaon logere biej opa en oma in Haele en weer thoeskump in Remunj zeit ’t kiendj:
‘Ich höb good gesjlaope mer ’t waas waal ein bietje kaod.’ Zien pap en mam kieke zich ens aan: ‘Kaod? Veer zekge kaad in Remunj.’
Al heel jónk waerd det fonologisch bewuszeen getraind. Es se dao dan ouch nog ‘ne Nederlandse variant naeve zits, ‘koud’ zeen veer hillemaol rondj. Es ich bie mien pap en mam in Haele aan taofel zoot, zeije de kienjer op waeg nao hoes altied det ich opens kieeejees zei in plaats van kees waat veer thoes in Remunj zèkge en waerde ich oetgelache. Det fonologisch bewustzeen kint dus ouch taege dich gebroek waere.
Op ’n verjeurdigsfeesje kint iddere Limburgstalige beveurbeeld perfek heure det de eine aome oet Naer kömp en de angere oet Wèssem en det zien vrouw waal erg Wieërts sjprik. Neet veur niks zeen sjpelkes wo ‘s ’t dialect kins raoje nog altied populair. En ’t sjoonste is det veer neet allein de vrie exacte gps-gegaeves kinne benumme, mer det veer d’r ouch nog ’n meining euver höbbe. Det kalt waal erg Naers, dae is van Zittard, dae is zeker mit de fits, dae is van de angere kantj van ’t sjpaor.
Dae hele sjterke focus op de kleine versjille vinje vaol sjpreakers van eine variant van ’t Limburgs erg belangriek. Soms waerd ‘t ‘t Narcisme van de kleine versjille geneumd. D’r zeen väöl meer eigesjappe die euverein komme, mer om ’t unieke van ós eige dialect te benaodrökke zeen we dus heel good in het focusse op de versjille. En dao profitere kienjer die Nederlands motte lere dus van. Mer ’t maakt ’t veur väöl Limburgstalige miense waal lestiger om häör taal es ein gezamelike taal te zeen. Det is Limburgs namelik waal.
Dus es se veuls det de raedje in diene kop soms net get heller dreije, maak dich gein zörg. ’t Is gein gebrèk, mer ’n gave. ’n Kop vol raedjes die heel sjperp zeen aafgesjtèldj op subtiele klankversjille. Doe höbs gein ziekte van Röbke, doe höbs ’n Limburgstalig köpke.
